Máy hàn que inverter 1 bo (hay máy hàn que một bo mạch) là loại máy hàn phổ biến nhất hiện nay với thiết kế nhỏ gọn, trọng lượng nhẹ, dễ sửa chữa và giá thành hợp lý. Hầu hết các model như máy hàn que ARC 200, ARC 250, Jasic, Edon, Boss… đều sử dụng cấu trúc 1 bo chính.
Dưới đây là phân tích cấu tạo tổng thể, nguyên lý hoạt động và cách nhận biết từng bộ phận quan trọng.
1. Cấu tạo tổng thể máy hàn que 1 bo
Một bo mạch chính thường bao gồm các khối chức năng sau:
- Cầu đi-ốt chỉnh lưu (Cầu diode 4 chân)
- Tụ điện nguồn 310V (Tụ lọc lớn)
- Khu nguồn 24VDC (Nguồn nuôi bo khiển và quạt)
- Bo não (Bo khiển) – Trung tâm điều khiển
- Phần chia xung + biến áp xung nhỏ
- Phần IGBT (Bộ chuyển mạch công suất)
- Biến áp xung ra hàn (Biến áp hạ áp chính)
- Đi-ốt đầu ra (Diode xung)
- Trở sun hồi tiếp (Cảm biến dòng hàn)
- Phần hồi tiếp nguồn 310V (thường là 300:1 hoặc 200:1)
- Rắc cắm chiết áp điều chỉnh dòng hàn
2. Chi tiết từng bộ phận quan trọng
Cầu đi-ốt 4 chân
Hai dây màu vàng: Đầu vào điện 220V AC
Dây đỏ: Dương ra tụ nguồn 310V (cắm vào chân vát của diode)
Dây đen: Âm ra tụ nguồn
Tụ điện nguồn 310V
Có chức năng ổn định và nâng điện áp lên khoảng 310VDC.
Khu nguồn 24VDC
Tạo nguồn nuôi bo khiển, quạt tản nhiệt và rơ-le.
Phần IGBT
Là linh kiện công suất chính, chịu trách nhiệm đóng ngắt nhanh để tạo xung cao tần.
Biến áp xung ra hàn
Đây là bộ phận rất quan trọng. Nếu lắp IGBT mới mà vẫn nổ IGBT dù đã có xung đầy đủ → rất có thể biến áp xung bị dò, chạm chập hoặc om dây. Lúc này cần thay biến áp xung.
Đi-ốt đầu ra
Chỉnh lưu sau biến áp để tạo dòng một chiều ra cọc hàn.
Trở sun hồi tiếp
Cảm biến dòng hàn, hồi tiếp về bo khiển để máy điều chỉnh ổn định.
Chiết áp điều chỉnh
Cho phép người dùng vặn to – nhỏ dòng hàn.
3. Nguyên lý hoạt động máy hàn que 1 bo
Quá trình hoạt động diễn ra theo thứ tự rõ ràng:
+ Điện 220V AC vào công tắc → qua cầu đi-ốt biến thành điện một chiều.
+ Điện một chiều vào tụ nguồn → ổn định và nâng lên 310VDC.
+ Điện 310VDC cấp cho:
- Khu nguồn tạo 24VDC nuôi bo khiển và quạt.
- Qua hồi tiếp 300:1 để bo khiển theo dõi nguồn.
- Cấp trực tiếp cho IGBT.
+ Bo khiển tạo xung PWM → qua phần chia xung → lái IGBT đóng ngắt tần số cao.
+ IGBT cấp xung cho biến áp xung → hạ áp và tăng cường độ dòng.
+ Sau biến áp → đi-ốt đầu ra chỉnh lưu → ra cọc hàn.
+ Trở sun hồi tiếp dòng thực tế về bo khiển.
+ Chiết áp điều chỉnh mức dòng hàn mong muốn.
4. Lưu ý quan trọng khi sửa chữa
- Phải sửa xong phần chia xung và đo xung chân GE của IGBT đạt 11V – 15V (đo đều cả hai chiều) mới được lắp IGBT.
- Đi-ốt xung (D2) phải dùng loại đi-ốt cao tần, không thay bằng đi-ốt thường.
- Mạch dập xung (tụ 2kV + trở) rất quan trọng, thiếu sẽ làm IGBT hỏng nhanh.
- Nếu thay IGBT mà vẫn nổ liên tục → kiểm tra ngay biến áp xung ra hàn.
Bài viết này giúp bạn nắm vững cấu tạo máy hàn que 1 bo và nguyên lý hoạt động. Nếu bạn đang học sửa máy hàn que inverter, hãy nắm chắc phần này trước khi đi vào các lỗi thường gặp.
Cập nhật kiến thức liên quan đến máy hàn tại Weldhome.
