Tiếp nối Phần 1, dưới đây là các bệnh từ số 8 đến 14 – bao gồm những lỗi thường gặp liên quan đến hồi tiếp, nguồn phụ, đầu ra và một số lỗi đơn giản khác.
8. Đứt đường mạch trở sun hồi tiếp
Hiện tượng:
Máy hàn khỏe quá, yếu quá, hàn không ổn định, hoặc báo lỗi.
Nguyên nhân:
Đứt hoặc hỏng đường mạch từ trở sun về bo khiển (thường đi vào chân LM358).
Cách sửa:
Kiểm tra trở sun (có 1 đầu nối âm cọc hàn, 1 đầu nối lên bo).
Đo thông đường mạch từ trở sun đến chân LM358.
Tùy máy có thể hồi tiếp âm hoặc dương, cần kiểm tra kỹ cực tính trước khi sửa.
(Hình 8: Ảnh trở sun hồi tiếp và đường mạch nối về bo khiển)
9. Đủ xung nhưng không có điện ra cọc hàn
Hiện tượng:
Máy chạy bình thường, có tiếng kêu tần số cao, đủ xung tại chân GE của IGBT, nhưng không có điện ra để hàn.
Nguyên nhân chính:
Chết một trong hai con tụ lớn kết hợp với IGBT (tụ nạp xả cho biến áp xung).
Cách sửa:
Thay hai con tụ này. Đây là lỗi khá phổ biến mà nhiều người hay bỏ qua.
(Hình 9: Ảnh hai tụ nạp xả kết hợp với IGBT trên bo)
10. Lỗi phần hồi tiếp 200:1 hoặc 300:1
Hiện tượng:
Hàn một lúc thì báo lỗi, chấm hàn bị gián đoạn, hoặc bật máy lên đã báo lỗi liên tục.
Nguyên nhân:
Linh kiện trong phần hồi tiếp bị hỏng (đi-ốt, trở tăng/giảm giá trị).
Cách sửa:
Kiểm tra và đo các linh kiện xung quanh phần hồi tiếp.
Nếu trở bị tăng hoặc giảm sai giá trị → điều chỉnh tăng/giảm trở một cách hợp lý:
Trở nối lên bo: tăng giá trị (ví dụ 100Ω → 200Ω)
Trở nối xuống mát: giảm giá trị vừa phải (ví dụ 20Ω → 10Ω)
Nếu sửa vẫn không ổn → thay luôn bo khiển vì bo não không nhận đúng tín hiệu hồi tiếp.
(Hình 10: Ảnh phần hồi tiếp nguồn 310V (200:1 hoặc 300:1))
11. Không có nguồn 24VDC
Hiện tượng:
Máy không hoạt động, quạt không quay, bo khiển không sáng đèn hoặc không có phản hồi.
Nguyên nhân phổ biến:
Chập IC 7812 hoặc 7815
Quạt 24V bị chập
Hỏng nguồn 24V (biến áp xung màu vàng, linh kiện xung quanh)
Cách sửa:
Kiểm tra IC 7812, 7815 có bị chập không.
Thay IC nguồn, đo kiểm tụ, trở, đi-ốt xung quanh.
Nếu thay hết mà vẫn không có 24V → thay biến áp xung màu vàng (biến áp nguồn nhỏ).
Trường hợp lười sửa có thể độ chế nguồn 24V khác.
(Hình 11: Ảnh khu nguồn 24VDC và IC 7812, 7815)
12. Chết đi-ốt xung đầu ra
Hiện tượng:
Máy chạy bình thường, có tiếng kêu, nhưng không có điện ra cọc hàn. Sờ vào tản nhiệt chỗ đi-ốt đầu ra thấy nóng dần lên.
Cách kiểm tra (đồng hồ cơ thang ×1K):
Que đỏ vào chân K, que đen vào 2 chân A1 & A2 → kim lên
Que đen vào chân K, que đỏ vào 2 chân A1 & A2 → kim không lên
Nếu đo khác → đi-ốt đầu ra đã chết.
Lưu ý: Khi thay phải chọn đi-ốt có dòng điện (A) và điện áp chịu đựng (V) bằng hoặc lớn hơn con cũ.
(Hình 12: Ảnh đi-ốt đầu ra trên tản nhiệt)
13. Chết chiết áp điều chỉnh hoặc đứt dây chiết áp
Hiện tượng:
Hàn một lúc thì yếu dần, không điều chỉnh được dòng hàn to nhỏ, hàn rất yếu.
Cách kiểm tra:
Chiết áp 102 = 1kΩ
Đo giữa chân 1 và 3 phải được 1kΩ
Vặn núm chiết áp, đo chân 1-2 và chân 2-3 phải thay đổi từ 0 → 1kΩ đều.
Cách sửa: Thay chiết áp mới hoặc nối lại dây nếu bị đứt.
(Hình 13: Ảnh chiết áp điều chỉnh dòng hàn và rắc cắm)
14. Các bệnh đơn giản khác
Đứt dây điện nguồn hoặc dây nguồn bị gãy do di chuyển
Hỏng công tắc nguồn
Cọc âm dương bị lỏng hoặc đảo cực
Chết quạt tản nhiệt (máy hàn một lúc nóng quá, bảo vệ ngắt)
Tụ điện nguồn phồng hoặc nổ (hàn yếu, hàn phập phù)
Đồng hồ hiển thị hỏng (nếu máy vẫn hàn bình thường thì có thể bỏ qua)
(Hình 14: Ảnh các lỗi đơn giản như tụ phồng, quạt hỏng, dây đứt…)
Kết luận toàn bộ series
Trên đây là 14 bệnh hay gặp nhất trên máy hàn que 1 bo mà thợ sửa thường gặp phải. Từ lỗi nguồn, IGBT, chia xung, biến áp, hồi tiếp cho đến các lỗi đơn giản.
Lời khuyên quan trọng:
Nắm vững kiến thức điện tử căn bản và cách dùng đồng hồ đo là yếu tố then chốt.
Luôn sửa theo thứ tự: kiểm tra nguồn → chia xung → IGBT → biến áp → hồi tiếp.
Khi thay IGBT hoặc linh kiện công suất phải kiểm tra kỹ trước khi bật máy để tránh hỏng lan.
Nếu bạn đang sửa máy hàn que ARC 200, ARC 250 hoặc các model 1 bo khác, hãy áp dụng đúng quy trình để tăng tỷ lệ thành công và giảm chi phí thay thế linh kiện.