Máy hàn que 1 bo (Single Board) hiện đang rất phổ biến nhờ thiết kế gọn nhẹ. Tuy nhiên, việc sửa chữa đòi hỏi người thợ phải nắm vững sơ đồ khối và nguyên lý vận hành. Bài viết này sẽ giúp bạn làm chủ thiết bị này.
I. Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động
1. Sơ đồ cấu tạo các bộ phận chính
Để sửa được máy, trước tiên bạn cần nhận diện được các khối trên bo mạch:
Cầu Diode (4 chân): Chuyển đổi điện AC 220V sang DC.
Tụ nguồn 310V: Lọc phẳng điện áp sau chỉnh lưu.
Khối nguồn 24VDC: Cung cấp nguồn nuôi cho quạt, rơ-le và bo điều khiển.
Bo điều khiển (Bo não): "Tổng chỉ huy" tạo xung lái.
Khối IGBT: Công tắc điện tử công suất cao, tạo xung cho biến áp.
Biến áp xung: Hạ áp để phục vụ việc hàn.
Diode xung đầu ra: Chỉnh lưu dòng hàn về điện 1 chiều (DC).
Trở Shunt (Hồi tiếp): Theo dõi dòng hàn thực tế để điều chỉnh độ ổn định.
2. Nguyên lý vận hành chung
220VAC đi qua công tắc vào Cầu Diode và Tụ nguồn để tạo ra 310VDC.
Nguồn 310VDC cấp cho Khối nguồn phụ để tạo ra 24VDC nuôi quạt và bo khiển.
Bo khiển tạo xung lái truyền qua Biến áp chia xung tới các chân IGBT.
IGBT đóng cắt điện áp cao cấp cho Biến áp xung đầu ra.
Dòng điện sau biến áp được Diode xung nắn thành điện 1 chiều tại cọc hàn.
Chiết áp và Trở Shunt gửi tín hiệu hồi tiếp về bo não để duy trì dòng hàn theo ý muốn.
II. Tổng Hợp Các Bệnh Thường Gặp Và Cách Khắc Phục
1. Hỏng Cầu Diode (Nhảy Aptomat khi bật máy)
Hiện tượng: Bật máy lên là nhảy át, cháy dây nguồn hoặc nổ điện trở mồi.
Cách kiểm tra (Đồng hồ cơ thang x1k):
Đo 2 chân AC (giữa) với chân Dương (+) và Âm (-): Kim chỉ lên 1 chiều, chiều ngược lại không lên là sống.
Nếu đo cả 2 chiều đều lên hoặc không lên chiều nào là Diode đã hỏng (chập/đứt).
2. Chết IGBT (Máy im re, không có điện áp ra)
Lưu ý: Trước khi thay IGBT mới, bắt buộc phải kiểm tra bo chia xung. Nếu xung không đều, IGBT mới lắp vào sẽ nổ ngay.
Cách đo IGBT sống/chết (Thang x1k):
Đo G-E: Cả 2 chiều kim không lên.
Đo C-E: Một chiều lên (thường là đỏ vào E, đen vào C), một chiều không lên.
Thông số cần nhớ: 40N60 (40A - 600V), 40T65 (40A - 650V).
3. Lỗi Khối Chia Xung (Nguyên nhân gây nổ IGBT liên tục)
Linh kiện cần kiểm tra: Diode xung (D2), điện trở dán (200 = 20Ω, 5R1 = 5.1Ω).
Kỹ thuật kiểm tra: Tháo IGBT, để đồng hồ thang 50VAC đo chân G-E. Điện áp phải đạt từ 11V - 15V và phải đều nhau ở các vị trí lắp IGBT.
4. Hỏng Biến Áp Xung Ra Hàn
Hiện tượng: Máy vẫn có xung đầy đủ nhưng cứ chạm que hàn vào là nổ IGBT.
Nguyên nhân: Biến áp bị dò, chạm chập hoặc om dây bên trong. Trường hợp này bắt buộc phải thay biến áp mới.
5. Lỗi Bo Điều Khiển (Không chỉnh được dòng, hàn yếu/khỏe bất thường)
Kiểm tra IC LM358: Đây là IC xử lý tín hiệu hồi tiếp.
Kiểm tra chiết áp: Đo chân 1-2 và 2-3 khi vặn núm, giá trị điện trở phải thay đổi mượt mà từ 0 - 1kΩ.
Giải pháp: Nếu lỗi quá phức tạp, nên thay cả bo khiển vì dòng 1 bo hiện nay thường tích hợp linh kiện dán rất khó sửa thủ công.
6. Lỗi Hồi Tiếp 200:1 hoặc 300:1 (Báo lỗi OC, hàn ngắt)
Hiện tượng: Vừa chấm que hàn máy đã báo lỗi đèn đỏ.
Mẹo xử lý: Kiểm tra điện trở hồi tiếp. Có thể tăng/giảm giá trị điện trở để thay đổi dòng hồi tiếp gửi về bo khiển (ví dụ: tăng trở đi lên bo hoặc giảm trở nối mát).
7. Mất Nguồn 24V (Quạt không quay, đèn không sáng)
Kiểm tra: Quạt 24V có bị chập không? Các IC ổn áp 7812, 7815 có nóng không?
Sửa chữa: Kiểm tra IC nguồn và các linh kiện xung quanh biến áp nguồn màu vàng. Nếu khó quá, bạn có thể độ một bộ nguồn 24V rời bên ngoài.
III. Lời Khuyên Cho Người Mới
Để sửa chữa máy hàn thành công và an toàn, bạn cần:
Nắm vững kiến thức điện tử cơ bản (cách đo Diode, Resistor, Capacitor).
Luôn xả điện tụ nguồn trước khi chạm tay vào bo mạch (tránh giật từ tụ 310V).
Khi thay thế linh kiện công suất (IGBT, Diode), phải bôi keo tản nhiệt và siết chặt vít.
Học qua video trực quan tại:
TikTok: Tuấn Anh Hướng Dẫn Máy Hàn
Facebook: Lê Tuấn Anh (Tuấn Anh Hướng Dẫn)
Liên hệ hợp tác/Mua máy: WELDHOME - 0965.454.666
Hy vọng tài liệu này giúp ích cho anh em trong quá trình sửa chữa máy hàn!