Trong gia công cơ khí và xây dựng kết cấu thép, hàn hồ quang tay (hàn que) vẫn là phương pháp kinh điển, chiếm tỷ trọng lớn nhờ tính linh hoạt cao và chi phí đầu tư ban đầu thấp. Tuy nhiên, để tạo ra một mối hàn đạt độ ngấu sâu, chịu lực tốt và không bị rổ khí, việc lựa chọn đúng loại vật liệu tiêu hao là yếu tố quyết định.
Bài viết này Weldhome sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất que hàn là gì, cấu tạo kỹ thuật và bóc tách chi tiết ý nghĩa các ký tự trên que hàn E6013, E7018 theo tiêu chuẩn quốc tế.
1. Que hàn là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
Que hàn (điện cực hàn) là vật liệu tiêu hao đóng vai trò vừa là điện cực để thiết lập và duy trì hồ quang điện, vừa là nguồn kim loại đắp phụ nhằm điền đầy vào rãnh hàn, tạo thành liên kết bền vững giữa các chi tiết kim loại sau khi nguội.
Về mặt kỹ thuật, một que hàn có vỏ bọc tiêu chuẩn luôn gồm hai thành phần cốt lõi:
Lõi que hàn (Core Wire): Là đoạn dây kim loại thẳng (thường dài từ 250mm đến 450mm, đường kính từ 2.0mm đến 6.0mm). Thành phần hợp kim của lõi phải tương đồng với kim loại cơ bản cần hàn. Khi dòng điện đi qua, lõi này nóng chảy tạo thành các giọt kim loại lỏng lấp đầy bể hàn.
Vỏ bọc thuốc (Shielded Coating): Là hỗn hợp các khoáng chất, hóa chất hệ Rutil hoặc Bazơ bọc ngoài lõi. Phần đầu que hàn được chừa lại khoảng 20mm đến 30mm không bọc để kẹp vào kìm hàn.
Vai trò của vỏ thuốc bọc: Khi cháy, vỏ thuốc sinh ra một lớp khí bảo vệ (Gaseous Shield) bao bọc quanh hồ quang, ngăn Oxy và Nitơ từ khí quyển xâm nhập gây giòn, nứt mối hàn. Đồng thời, thuốc hàn tạo ra một lớp xỉ (Slag) nổi lên trên bể hàn, giúp mối hàn nguội đều và hạn chế hiện tượng bắn tóe kim loại.
2. Giải mã ý nghĩa các ký tự trên que hàn theo tiêu chuẩn AWS
Hầu hết các thương hiệu lớn tại Việt Nam hiện nay như Kim Tín, Atlantic, Kobelco đều áp dụng hệ thống ký hiệu phân loại của AWS (Hiệp hội Hàn Mỹ - American Welding Society). Mã định danh này thường có dạng E XXXXX.
Việc hiểu đúng từng ký tự giúp thợ kỹ thuật thiết lập đúng dòng điện trên máy hàn và chọn đúng tư thế thao tác:
Ký tự chữ "E" đầu tiên
Khẳng định đây là Electrode (Điện cực) sử dụng cho phương pháp hàn hồ quang điện nóng chảy.
Hai (hoặc ba) chữ số tiếp theo: Giới hạn bền kéo (Tensile Strength)
Lấy các chữ số này nhân với 1.000 sẽ ra độ bền kéo tối thiểu của mối hàn sau khi đông đặc, tính bằng đơn vị Psi ($Pound/inch^2$).
Ví dụ: Mã 60 tương đương $60,000 \text{ Psi}$ ($\approx 415 \text{ MPa}$); mã 70 tương đương $70,000 \text{ Psi}$ ($\approx 485 \text{ MPa}$).
Chữ số thứ 3 (từ trái sang): Tư thế hàn (Welding Position)
Số 1: Cho biết que hàn có thể sử dụng ở mọi tư thế không gian (Hàn bằng, hàn ngang, hàn đứng, hàn trần).
Số 2: Chỉ thích hợp cho vị trí hàn bằng (Flat) và hàn góc ngang (Horizontal fillet).
Chữ số cuối cùng: Hệ thuốc bọc và Dòng điện phù hợp
Con số này quy định loại hóa chất làm vỏ bọc và tính chất dòng điện mà máy hàn cần cấp (Dòng xoay chiều AC, dòng một chiều cực thuận DC- hoặc dòng một chiều cực ngược DC+).
3. Phân biệt thực tế: Que hàn mồi E6013 và Que hàn chịu lực E7018
Trong thực tế thi công tại các nhà xưởng và công trình, E6013 và E7018 là hai mã sản phẩm được sử dụng phổ biến nhất. Tuy nhiên, tính chất và ứng dụng của chúng hoàn toàn khác nhau.
Ứng dụng thực tế của E6013
Do đặc tính dễ mồi và không kén dòng điện, que hàn E6013 thường được thợ cơ khí dân dụng ưu tiên dùng để hàn thép carbon thấp, kết cấu cửa sắt, hàng rào, khung nhà tiền chế nhẹ hoặc các mối hàn đính lướt nhanh. Loại này rất thân thiện với thợ mới học nghề vì hiện tượng dính que ít khi xảy ra.
Ứng dụng thực tế của E7018
Nhờ lượng Hydro trong mối hàn được kiểm soát ở mức cực thấp, E7018 cho khả năng chống nứt kết cấu rất cao, mối hàn có độ ngấu tốt và chịu tải trọng động lớn. E7018 là lựa chọn bắt buộc cho các hạng mục công nghiệp nặng: lắp ráp kết cấu thép nhà xưởng cao tầng, đóng tàu biển, hàn bồn áp lực và các hệ thống đường ống áp suất cao.
4. Kinh nghiệm thực tế khi chọn mua và sử dụng que hàn
Để tối ưu chi phí và đảm bảo độ bền cho công trình, Weldhome khuyến nghị bạn lưu ý các điểm sau:
Tránh hiện tượng sụt áp: Khi kéo dây nguồn máy hàn quá xa (trên 50m), dòng điện hàn sẽ bị yếu đi, gây hiện tượng khó mồi hồ quang kể cả đối với que E6013. Cần chọn tiết diện dây nguồn phù hợp hoặc tăng dòng hàn trên máy tăng thêm 5% - 10%.
Xử lý hiện tượng hút ẩm của que chịu lực: Với que E7018, nếu vỏ bọc bị ẩm do thời tiết Việt Nam, mối hàn chắc chắn sẽ bị rổ khí bên trong. Thợ hàn bắt buộc phải sử dụng ống sấy que hàn di động mang theo ra công trình để đảm bảo thuốc bọc luôn khô ráo.
Weldhome hiện cung cấp đầy đủ các giải pháp về máy hàn hồ quang tay chất lượng cao(ví dụ: ARC 250 PRO) và phụ kiện hàn cắt chính hãng. Nếu bạn cần tư vấn sâu hơn về kỹ thuật dòng hàn hoặc cách chọn máy phù hợp cho xưởng, đội ngũ của Weldhome luôn sẵn sàng hỗ trợ.
Hotline/Zalo tư vấn: 0971 971 972
Địa chỉ văn phòng & Showroom: Số 322, Quốc lộ 32, Thôn Nhuệ, Xã Hoài Đức, TP. Hà Nội.
Kết nối cộng đồng: Tìm kiếm "Hậu Máy Hàn" trên YouTube/TikTok để nhận mẹo hay mỗi ngày.